Een inspirerend artikel verscheen in het Noordhollands Dagblad. Het onderwerp? Een spontane Sint-Nicolaasviering met Zwarte Pieten in Medemblik. Leuk zou een normaal mens denken. Maar op de redactie van het dagblad brak paniek uit, alsof het nog 1984 is en de troepen van het Ministerie van Correcte Mening waren binnengevallen. Een lachwekkende journalistieke horlepiep volgde. Het artikel werd eerst offline gehaald, en snel vervangen door een aangepaste versie met een negatieve toon, een versie die daarna ook weer even snel verdween. Kort daarna kwam de krant met een in azijn gedrenkt artikel, waarin het echte nieuws naar de kantlijn was verbannen en slechts diende ter illustratie van de boodschap, dat de viering een achterhoedegevecht zou zijn. Zelfs de omstreden ‘onderzoeker’ Balkenhol van het Meertens Instituut, werd van stal gehaald om het ongewenste nieuws weg te duiden.
Maar was de werkelijkheid dan geweld aangedaan door de schrijfster? Was er een onjuiste weergave van objectieve feiten, die de redactie dwong om in te grijpen? Nee, het was blijkbaar een censuurreflex. Ik vermoed dat op de burelen van het dagblad, terwijl u dit leest, in goede Stalinistische traditie oude foto’s van intochten worden geretoucheerd om Piet weg te zuiveren.
Stel je eens voor dat de redactie van Vrij Nederland een artikel van Grijs 1) gecensureerd had, of het NRC een column van Heldring 2) verwijderd omdat ‘iemand gekwetst zou kunnen worden?’. Journalistiek Nederland zou zijn ontploft en de hoofdredacteur lachend naar de uitgang begeleid. Maar het is geen 1984, het is 2026 en de werkelijkheid is erger dan dystopische fictie. Blijkbaar vindt de voorzitster van de Vereniging van Hoofdredacteuren, dat haar krant niet de werkelijkheid moet verslaan, maar moet voorschrijven hoe ze die wil zien. Dit alles overgoten met een newspeaksausje als ‘context geven’ en ‘vragen stellen’. Een term die complotdenkers ook graag bezigen. Een beetje googelen (heeft de redactie van het Noordhollands Dagblad wel internet?) leert snel dat de meest recente peiling van EenVandaag nog steeds toont, dat meer mensen voor dan tegen de Sint en Zwarte Piet zijn.
Er is in Nederland voor iedereen ruimte om het sinterklaasfeest naar eigen inzicht te vieren. Zoals de Raad van State al eens vaststelde: ‘de kleur van Piet is een onderdeel van de uitingsvrijheid, en geen zaak van politiek of bestuur.’ Het recht om een traditie door te geven en naar eigen oordeel in te vullen is verder ook een onderdeel van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Verzet daartegen, of zelfs censuur daarvan, onder de dekmantel van journalistiek, zou ik omschrijven als Hongaarse toestanden. Om met premier Jetten, te spreken: ‘Sint-Nicolaas met Zwarte Piet? Het kan wél!’
Zoals de Spanjaarden bij Alkmaar al ondervonden zijn de Westfriezen niet voor de poes, en ik ga ervan uit dat Marly & Macy’s Bieb ook dit jaar weer met enthousiaste sinterklaasvierders en hun favoriete figuur gevuld zal zijn. Het Noordhollands Dagblad kunnen we alleen beterschap wensen en aanraden de woorden van Koning Willem-Alexander ter harte te nemen: ‘Laten we weer normaal maken wat normaal is.’
Noot van de redactie:
1) Piet Grijs, pseudoniem van Hugo Brandt Corstius (1935-2014), schrijver, wetenschapper, columnist
2) Jérôme Louis Heldring (1917-2013), journalist en columnist
