Let op uw taalgebruik!
Beste Sint-Nicolaasvrienden, we moeten eens een hartig woordje spreken over uw taalgebruik. Gaat Sint-Nicolaas nu ook al een lijst van verboden woorden samenstellen, en mag u voortaan het woord stoomboot…
Zwarte Piet is een samenstelling
Michiel C. de Jong voert sinds 2017 onderzoek uit naar de sinterklaastraditie. Zijn doel is om de ontwikkeling en betekenis van de traditie, en in het bijzonder Zwarte Piet, op basis van objectieve bronnen te achterhalen.
Op grond van onderzoek naar de ontwikkeling van de Europese cultuur rond Sint-Nicolaas vanaf de vroege middeleeuwen kan worden geconcludeerd dat Zwarte Piet is samengesteld uit 5 archetypische figuren die al eeuwenlang onderdeel zijn van de sinterklaastraditie.
1. De zwarte schrikfiguur
Dit is een oud archetype uit de Europese/Germaanse volkscultuur. Hij verklaart zijn zwarte of gemaskerde gezicht, het lawaai maken en het onherkenbaar praten of grommen.
2. De islamitische slavenjager
De zwarte moor is de moslim die gedurende vele eeuwen op Europese burgers joeg om ze als slaven te vangen en te verkopen. Hij heeft vele miljoenen Europese slachtoffers gemaakt, waaronder tienduizenden Nederlanders vanaf de 17e eeuw. Kleine kinderen werden in de zak vervoerd.
3. Adeodatus, de bevrijde slaaf
Deze figuur is gebaseerd op de 9e-eeuwse legende waarin Sint-Nicolaas een jonge slaaf bevrijdt. De statige pagekleding van Adeodatus wordt vaak foutief geïnterpreteerd als afkomstig uit Europees kolonialisme, terwijl het in werkelijkheid gaat om islamitisch kolonialisme en slavernij.
4. De komediant van de sinterklaaskermis
Dit is de artiest die optrad op de kermis in de stijl van de Commedia dell’arte (volkstoneel). Hier liggen de wortels van het grappige gedrag en zijn specifieke kledingstijl (pofbroek, baret met veer).
5. De gildeknecht
Deze voorloper is afkomstig van de middeleeuwse Sint-Nicolaasgilden. Hij hanteert de roe, gaat voor tijdens processies en heeft Zwarte Piet de typische rol van knecht gegeven.
De rol van Jan Schenkman
Schenkman heeft Zwarte Piet in 1850 niet zelf verzonnen. Hij combineerde de reeds bestaande, losse elementen uit de volkscultuur tot één herkenbare en populaire figuur.
Volledige verklaring zonder trans-Atlantische link
De vijf voorlopers verklaren tezamen alle uiterlijke kenmerken, gedragingen en de duale natuur (grappig én angstaanjagend) van Zwarte Piet. Er is geen enkele historische noodzaak om trans-Atlantische slavernij als verklaring te introduceren. Omdat er nooit een robuuste bron voor deze hypothetische link is gevonden, moet deze volgens de wetenschappelijke methode worden afgewezen.
Op de website De Komediant vind je de resultaten van dit onderzoekswerk. In tekst en video’s wordt een grondige onderbouwing gegeven om de sinterklaastraditie in haar volle breedte te duiden en door te geven aan volgende generaties.
Michiel C. de Jong schreef ook 3 boeken over zijn werk.